Het verleden is present in draadloze technologie
Misschien heb je altijd gedacht dat draadloze communicatie een moderne innovatie is. Veel van de standaarden die de kwaliteit en mogelijkheden van je volgende smartphonegesprek bepalen, zijn echter ruim honderd jaar geleden geïntroduceerd. Zoals maar al te vaak het geval is, zijn deze normen opgesteld na een tragedie. Toch bestaan ze ook nu nog, en dat omdat ze de manier hebben veranderd waarop draadloze technologie kon worden gereguleerd en gebruikt.
In 1913 grepen de raderen van innovatie in elkaar om de weg te banen voor de toekomst van draadloze radiotechnologie. De standaarden die op dat belangrijke moment in de geschiedenis werden vastgesteld, vormen nog steeds de basis voor de naleving van moderne transmissieprotocollen zoals wifi, Bluetooth en 4G. Dat jaar ontwikkelden Edwin Armstrong en Alexander Meissner de eerste elektronische oscillator. Daarmee konden ze een draaggolffrequentie op een efficiënte manier moduleren. Dit type transmissiecurve wordt CW of continue golf (wave) genoemd. Een van de meest gebruikte methoden van CW-communicatie was morsecode.
Hoewel de moderne wereld CW met morsecode-uitzendingen als verleden tijd beschouwt, is deze echter nog springlevend. Deze wordt namelijk gebruikt voor al onze favoriete draadloze apparaten.
Diagram van een circuit van een armstrong-oscillator waarbij een FET als actief apparaat wordt gebruikt.
De geschiedenis van radiozenders in een notendop
Vóór 1913, vóór de tijd van de elektronische oscillatoren en vacuümbuizen, waren radiozenders gebaseerd op de vonkbrug- en draaiende-vonkbrug technologie. Deze methoden produceerden transmissies van gedempte golven die snel vervaagden en enorme efficiëntieverliezen ondergingen. Met gedempte-golftransmissie was het niet mogelijk om een specifieke frequentie te produceren en de energie kon niet worden geconcentreerd binnen een smalle, of zelfs praktische, bandbreedte.
Een radiotelegrafiezender met vonkgenerator voor het verzenden van morsecode in het Elektromuseum in Frastanz, Oostenrijk. (Attribution: Asurnipal, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons – https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)
Vóór 1900 verschilden vonkbrugzenders niet zo heel veel van een ontstekingsbougie waaraan een antenne was bevestigd. Hoewel ontstekingssystemen in auto’s tegenwoordig veel stiller zijn, produceren sommige voertuigen eigenlijk brede RF-ruis naar omringende apparaten wanneer ze langs een radio-ontvanger rijden, zoals een AM-radio of zelfs een Over-the-Air digitale tv-ontvanger.
Dit soort storingen is kenmerkend voor het feit dat een groot deel van de RF-energie die door vonkbrugzenders wordt uitgezonden, uiteindelijk lawaai, vonken en ongewenste emissies veroorzaakte. Niet bevorderlijk voor het efficiënt overbrengen van berichten tussen gebruiker en ontvanger.
In 1903 werden vonkbrugzenders verbeterd met de introductie van de Alexanderson-dynamo. De Alexanderson-dynamo was een roterende machine die tijdens het draaien mechanisch een radiogolf creëerde. Daardoor werd één sinusvormige CW-drager met een specifieke frequentie geproduceerd.
Een Alexanderson-dynamo (Attribution: Gunther Tschuch, CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons – http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)
Met CW kunnen operators codeerpunten en -streepjes coderen en verzenden. Ervaren operators konden 20-50 woorden per minuut sturen. Vanaf toen vind je CW op de een of andere manier in elk modern geavanceerd radioproduct, en elk apparaat maakt gebruik van de in 1913 uiteengezette praktijken, waaronder radar, draadloze breedband, smartphones en vele andere communicatiemethoden.
Het ontstaan van standaarden voor naleving van draadloze communicatie
Een jaar voordat Armstrong en Meissner hun bijdrage aan de radio leverden, zaten Jack Phillips en Harold Bride in 1912 in de radiokamer van de Titanic met een vonkbrugzender van de Marconi Company. Het was het modernste communicatiesysteem van die tijd. Dit apparaat kon morsecode-transmissies verzenden met behulp van lange en korte vonken, gerangschikt in de streepjes en stippen van de internationale morsecode. De inefficiëntie van de zender produceerde nog steeds veel ongewenste radiosignalen en ruis. Ook andere schepen met soortgelijke radio’s in de buurt hadden dezelfde effecten en radio-interferentie kwam vaak voor.
De theorie van de werking van deze vonkbrugapparaten was dat er stroom werd geleverd aan een spoel die een vonk over een luchtopening veroorzaakte. Een antenne werd aangesloten op de terminal en zorgde ervoor dat resonantiefrequenties zich van de antenne konden verspreiden. Resonantiespoelen of bijpassende netwerken verbeterden antenneprestaties en vroege eenheden bevonden zich praktisch binnen 10 of 20 kilometer van de gewenste ontvanger. Latere versies verbeterden prestaties, zoals die op de Titanic. Deze konden signalen sturen tot 1000 kilometer of meer.
Een van de beperkingen van deze radio was dat de elektrische golf siste en kraakte en radiopulsen maakte van vele frequenties tegelijk, net zoals een bliksemschicht die breedband RF-vervuiling in het radiospectrum veroorzaakt. Deze RF kon in rechte lijn (LoS) en voorbij de horizon worden gehoord door atmosferische reflecties van de ionosfeer of door geleiding tussen warme en koele luchtverspreidingsroutes over het water.
Op dat moment waren er niet veel zenders in de wereld, maar toch zoveel dat het niet ongewoon was dat je je in de nabijheid van andere stations bevond. Voor het eerst werd radiostoring tussen stations als gevolg van het breedband-karakter werkelijkheid. Er was geen plan of protocol om te bepalen hoeveel radiostations het beperkte spectrum konden gebruiken om interferentie te voorkomen. Toen de Titanic de ijsberg raakte, werden de noodoproepen niet direct in de buurt gehoord omdat andere schepen uren eerder was gevraagd hun radio’s uit te schakelen zodat de Titanic passagiersberichten kon verzenden naar vrienden en familie aan wal, zonder interferentie van zendontvangers van andere schepen. De noodoproepen die wél werden ontvangen, waren afkomstig van schepen die veel verder weg waren, met beperkte mogelijkheden om snel te helpen.
De impact van de ramp met de Titanic op moderne draadloze communicatie
In 1912 werd er vanaf de Titanic een “CQD SOS”-boodschap verzonden. CQ is een oproepbericht (het betekent ‘ik bel, is daar iemand?’) en CQD is een noodkreet (het betekent ‘ik roep om hulp’). “CQD SOS” was toen nieuw. Degenen die bekend waren met CQD, hoorden mogelijk voor het eerst een SOS. Het werd door land- en maritieme stations opgevangen. Het probleem op dat moment was echter dat vonkbrugtransmitters probeerden deze signalen door te sturen naar landstations en al die activiteit vervuilde de lucht en veroorzaakte interferentie en onnauwkeurige uitzending van informatie.
In tegenstelling tot moderne radio’s die kunnen afstemmen op een specifieke frequentie om naar te luisteren en een andere frequentie gebruiken om informatie door te geven, hadden de radio’s in 1912 geen frequentie-instellingen. Ze konden dus niet efficiënt hetzelfde radiospectrum gebruiken zonder schadelijke interferentie te veroorzaken bij stations in de buurt. Bovendien was het SOS ook een nieuw soort boodschap dat nog maar kort tevoren was aangenomen door radio community’s, maar niet per se door iedereen die het hoorde.
Als reactie op het verlies van de Titanic heeft het Amerikaanse Congres nieuwe regels aangenomen over radiolicenties en opleiding. Zij hebben ook initiële radiobandplannen opgesteld, waarin frequentiebereiken voor bepaalde activiteiten werden aangegeven. De Radio Ship Act van 1912 hielp commerciële en amateurradiozenders bij de licentieverlening en maakte de weg vrij voor regelgeving. Deze omvatte normen, frequenties, frequentiebandplannen en regels voor het verminderen van radio-interferentie en interferentie tussen stations. Radio-exploitanten moesten nu allemaal over dezelfde vaardigheden beschikken om efficiënt te kunnen werken zonder interferentie te veroorzaken. Operators zouden training krijgen in de afhandeling van radioverkeer in noodgevallen. Ten slotte moesten radio’s beter in staat zijn frequenties en ongewenste emissies te beheren.
Vandaag de dag gelden deze licentievereisten nog steeds voor radiozenders en radiostations. Hieronder zie je een voorbeeld van een Intel 9260 wifi/BT-module die vaak voorkomt in notebooks en andere apparaten. De radiolicentie is rood omcirkeld en FCC ID gelabeld voor de VS, en IC voor Canada. De CE-markering op het apparaat geeft ook aan dat in Europa wordt voldaan aan Richtlijn 2014/EU/53 betreffende radioapparatuur (afgekort RED).
Dit betekent dat de radio is getest op schone signalen, dat deze naar de air-to-ground radar in de 5GHz wifi DFS-band (Dynamic Frequency Selection) zendt, en dat het RF-vermogen binnen een bepaalde limiet ligt en dus veilig is voor blootstelling van mens en dier en onder een limiet van schadelijke interferentie. De markeringen geven ook aan dat het het wifi-spectrum efficiënt gebruikt en om de beurt communiceert met andere apparaten.
Een Intel® draadloze kaart met de FCC- en IC ID-nummers en de CE-markering, om aan te geven dat deze voldoet aan de CE-normen.
Zonder deze regels en certificeringen zou wifi onbruikbaar zijn door interferentie van miljoenen of miljarden wifi-apparaten die over de hele wereld tegelijkertijd en dicht bij elkaar worden gebruikt. Amateurradiostations, FM-radiostations, maritieme stations en nog veel meer hebben ook eisen. Sommige moderne radiobanden zijn afhankelijk van soft skills waarbij operators moeten weten hoe ze kunnen overstappen op een frequentie wanneer er prioritaire informatie is. Andere banden, zoals wifi, vereisen expliciete softwarecontrole en -regulering die automatisch gegevensbotsingen en interferentie met DFS-activiteiten voorkomt. Er wordt een licentieproces gebruikt voor ordehandhaving als de efficiëntie.
De blijvende erfenis van continue-golftransmissies
Terug naar Edwin Armstrong en Alexander Meissner… ze creëerden allebei een manier om ongedempte golven te produceren die niet zo snel vervaagden als de gedempte vonkbruggolven. Tegelijkertijd konden ze al het beschikbare zendvermogen gebruiken en het concentreren op een zeer smalle bandbreedte, in tegenstelling tot het vervuilen van het hele RF-spectrum met energie die nooit de bestemming van ontvangst bereikt. De moderne Continuous Wave of CW werd geboren.
Door de smallere bandbreedte konden meer stations een bepaalde radioband (of frequentiebereik) bezetten zonder interferentie tussen stations. Zeer vergelijkbaar met wifi was dit de oorsprong van hoe prioritair verkeer en bandplannen vorm kregen.
Meer dan honderd jaar later – IoT-apparaten zijn de “nieuwe Titanic”. Om verdere ongelukkige rampen te voorkomen, worden moderne radioapparaten geëvalueerd om te controleren of radio’s protocollen volgen zoals de juiste vermogensuitgangen, spectrumefficiëntie, ongewenste emissies en of ze een frequentieplan volgen. Moderne radioapparatuur geeft bovendien voorrang aan gebruikers van primaire frequenties. Dat betekent dat belangrijke signalen prioriteit krijgen.
Het belang van regelgeving en certificeringen voor draadloze communicatie
Slimme apparaten zoals mobiele telefoons en tablets bevatten twee, drie of zelfs meer radio’s in één apparaat. In deze situaties wordt de compatibiliteit tussen de radio’s in het apparaat zorgvuldig geëvalueerd, samen met andere radio’s die zich in de buurt bevinden. Dit wordt de coëxistentie-of colocatietesting genoemd. Bij tests wordt gecontroleerd of er geen radio-impulsen worden uitgestraald boven de toegestane grenswaarden in gebieden van de band. Tests controleren ook de functionaliteit van de ontvangers en hun vermogen om ongewenste ruis te onderdrukken.
De 2014/53/EU-richtlijn voor radioapparatuur of de FCC-protocollen voor meerdere zenders bepaalt hoe radioapparatuur met meerdere zenders moet voldoen aan de voorschriften. Normen zoals EN 301 489 deel 1, 17 en 52, EN 300 328 en EN 301 908 maken het mogelijk om methoden te overwegen voor het testen van wifi/BT- en LTE-apparaten met andere apparatuur. Andere elektronische apparatuur (zoals computers of alle apparaten die printplaten en klokfrequenties bevatten) moet ook worden getest als onbedoelde transmissieapparatuur. Ze mogen geen interferentie veroorzaken of emissies veroorzaken die schadelijk kunnen zijn voor radiocommunicatie.
Computers aan boord van zeeschepen zijn een voorbeeld van hoe deze regels in de praktijk van toepassing zijn. Deze systemen kunnen AI, diagnostiek, SCADA, machine vision of een van de vele taken uitvoeren die aan boord van moderne schepen moeten worden uitgevoerd. Al deze computers moeten interferentie met scheepscommunicatie- en navigatiesystemen voorkomen. Evaluatie volgens de maritieme normen IEC 60945 of IACS E10 garandeert dat scheepvaart en communicatie foutloos parallel kunnen lopen met Edge IoT- of smart devices. Soms moeten ze zelfs op de controlebrug naast kritische communicatie- en navigatieapparatuur werken, waar de eisen nog strenger zijn.
Anders bekeken, delen moderne apparaten met 5Ghz wifi bijvoorbeeld dezelfde frequenties als DFS air-to-ground radar. De meeste mensen realiseren zich niet dat wifi 5GHz de ‘secundaire gebruiker’ is van de frequentietoewijzing in het midden van de band. Dat betekent dat als het wifi-apparaat radaractiviteit detecteert, het wifi frequenties prioriteit moet geven en moet veranderen om de radar niet te storen. Hoewel dit onwaarschijnlijk is bij geteste apparaten, kunnen niet-geteste apparaten een risico vormen voor het luchtverkeer. Dit kan uiteraard desastreuze gevolgen hebben. Daarom is het belangrijk om te weten of een draadloos IoT-apparaat goed werkt en aan de vastgestelde normen voldoet.
De expertise van OnLogic op het gebied van draadloze technologie
OnLogic is gespecialiseerd in radioapparatuur en beschikt over de expertise en apparatuur om zenders te evalueren en inzicht te krijgen in compatibiliteit en gebruiksomgevingen. Als expert op dit gebied begrijpt OnLogic de wereldwijde vereisten voor draadloze communicatie. Alle kernsystemen worden geëvalueerd voor meerdere zenders en meerdere landen, zodat onze klanten er zeker van kunnen zijn dat ze volledig voldoen aan de huidige veiligheids- en emissievereisten voor radio en computers.
OnLogic volgt internationale emissienormen zoals CISPR 11, CISPR 32 en CISPR 35 voor emissie- en immuniteitstests. Apparaten worden ook getest op compatibiliteit met maritieme radio en navigatie volgens IEC 60945. Naleving van radioapparatuur voldoet aan alle vereisten van Richtlijn 2014/53/EU inzake radioapparatuur. We erkennen het belang van stabiliteit in alle radioprotocollen die worden gebruikt in de zware omgevingen waarin onze systemen vaak worden geplaatst. Er worden uitgebreide tests uitgevoerd, waaronder 2x tot 30x (afhankelijk van de test) de vereiste immuniteitslimieten voor CE in de Europese markt. De geleverde draadloze technologie-oplossingen zijn even grondig getest als de meest robuuste computers die wij aanbieden.
Dit klinkt voor de gemiddelde computergebruiker of zelfs voor liefhebbers van radiocommunicatie misschien als abacadabra. Toch vind ik het fascinerend dat meer dan 100 jaar na de noodlottige nacht van Titanic, huidige radioapparaten zoals smartphones en tablets in zeer geavanceerde radiolabs en met behulp van de meest moderne spectrum analyzers en technieken nog steeds worden getest met behulp van de originele transmissiemodi waarin Jack Phillips en Harold Bride zich specialiseerden – CW.